వనవాసులు’ పేరుతో ఆదివాసుల గుర్తింపుపై కుట్ర..?

 భారతదేశంలోని గిరిజన సమాజాలకు (Scheduled Tribes) “జల్, జంగల్, జమీన్” (నీరు, అడవులు, భూమి)తో వేల సంవత్సరాలుగా విడదీయరాని సంబంధం ఉంది. వారు తమ ప్రత్యేక సంస్కృతి, సంప్రదాయాలు, ఆచారాలను కాపాడుకుంటూనే ప్రకృతితో సామరస్యంగా జీవిస్తూ అడవుల సంరక్షణలో ముఖ్య పాత్ర పోషించారు.

భారత రాజ్యాంగం కూడా గిరిజన సమాజాల ప్రత్యేక గుర్తింపును గుర్తించి, వారికి రాజకీయ, సామాజిక, ఆర్థిక హక్కులు మరియు రక్షణలను కల్పించింది. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న సుమారు 750 గిరిజన తెగలు తమ తమ ప్రత్యేకతలను కాపాడుకుంటూనే హక్కుల సాధన కోసం ఐక్యంగా ముందుకు వస్తున్నాయి.

అయితే, 2026 మే 24న ఢిల్లీలో జరిగిన ఒక కార్యక్రమంలో కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా గిరిజనులను పదేపదే “వనవాసులు” అని సంబోధించడం వివాదానికి దారితీసింది. విమర్శకుల అభిప్రాయం ప్రకారం, “ఆదివాసి” లేదా రాజ్యాంగబద్ధమైన “గిరిజనులు/షెడ్యూల్డ్ ట్రైబ్స్” అనే గుర్తింపుకు బదులుగా “వనవాసి” అనే పదాన్ని ఉపయోగించడం వారి చారిత్రక, సాంస్కృతిక, రాజ్యాంగబద్ధమైన ప్రత్యేక గుర్తింపును బలహీనపరచే ప్రయత్నంగా కనిపిస్తుందని అంటున్నారు.

విమర్శకులు మరో వాదన కూడా చేస్తున్నారు. వారి ప్రకారం, గిరిజన సమాజాలను విస్తృత హిందూ గుర్తింపులో కలిపే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయని, దీనివల్ల గిరిజనుల స్వతంత్ర సంస్కృతి, మతాచారాలు, సంప్రదాయాలు పక్కకు నెట్టబడే ప్రమాదం ఉందని భావిస్తున్నారు. ఈ విధానం రాజ్యాంగ స్ఫూర్తికి విరుద్ధమని వారు పేర్కొంటున్నారు.

మరోవైపు, ఈ అభిప్రాయాలతో ఏకీభవించని వర్గాలు “వనవాసి” అనే పదం గిరిజనుల అడవులతో ఉన్న చారిత్రక అనుబంధాన్ని మాత్రమే సూచిస్తుందని, వారి హక్కులు లేదా ప్రత్యేకతను తగ్గించే ఉద్దేశం లేదని వాదిస్తున్నాయి.

ఈ అంశం  గిరిజనుల గుర్తింపు, సంస్కృతి, రాజ్యాంగ హక్కులు మరియు ఆదివాసి – వనవాసి అనే పదాల చుట్టూ సాగుతున్న సామాజిక-రాజకీయ చర్చగా చూడబడుతోంది.“కాబట్టి, ఇది కేవలం పదాల వివాదం మాత్రమే కాదు; గిరిజనుల అస్మిత, సంస్కృతి, చరిత్ర, రాజ్యాంగబద్ధ హక్కులు మరియు వారి స్వతంత్ర గుర్తింపుకు సంబంధించిన కీలక సామాజిక-రాజకీయ చర్చగా మారింది.”